در این گفتگو، کارشناسان و فعالان اجتماعی به بررسی وضعیت انتخابات در ایران، بهویژه در زمینه حقوق زنان، پرداختهاند. در یک سیستم بسته و مهندسیشده، انتخابات نهتنها ابزاری برای تغییرات اساسی نیست بلکه فرصتی است برای نهادهای دولتی تا پروژههای خود را به جامعه تحمیل کنند. با این حال، این فضای محدود همچنان میتواند بهعنوان بستری برای مطرحکردن مطالبات و بررسی گزینههای مختلف برای کنشگران اجتماعی، بهویژه زنان، به کار رود.
نظام بسته و انتخابات در ایران: چالشها و فرصتها
خانم مهرانگیز کار، وکیل دادگستری و پژوهشگر، در این گفتگو به پیچیدگیهای انتخابات در یک جامعه بسته اشاره کرد و بر این نکته تأکید داشت که در این نظامها، حتی مطالبات ابتدایی مانند برابری جنسیتی نیز نادیده گرفته میشود. در چنین جامعهای، حق زنانی که مطالباتشان فراتر از حداقلها است، بهطور جدی تهدید میشود.
وی همچنین به اهمیت تکثرگرایی در ایران اشاره کرد و بیان داشت که در یک جامعه بسته، حتی تشکلهای مدنی نمیتوانند بهطور مستقل عمل کنند و مطالبات زنان بهویژه تحت فشارهای ایدئولوژیک و سیاسی قرار دارند.
چالشهای موجود در زمینه حقوق زنان
خانم زهرا رحیمی، مدیرعامل جمعیت امام علی، به چالشهای حقوق زنان و کارهای انجامشده در زمینههای مختلف مانند ازدواج کودکان و شناسنامهدادن به فرزندان مادران ایرانی و پدران افغانستانی اشاره کرد. وی توضیح داد که حتی در شرایطی که در مجلس برخی نمایندگان تلاشهایی برای تغییر قوانین داشتند، ساختار بسته و حاکمیتی که در ایران وجود دارد، مانع از ایجاد تغییرات پایدار و موثر در حقوق زنان میشود.
نقش انتخابات در تغییرات اجتماعی و قانونی
هرچند که انتخابات در ایران تحت کنترل و مهندسی است، اما میتواند فرصتی برای طرح مطالبات و جلب توجه جامعه به مشکلات مختلف باشد. خانم کار معتقد است که حتی در یک انتخابات غیرآزاد نیز اگر زنان مطالبات خود را بهطور مستمر مطرح کنند، میتوانند توجهات بینالمللی و داخلی را جلب کنند.
با توجه به فضای بسته، تلاشهای مدنی، حتی اگر در سطح فردی باشد، میتواند نقشی کلیدی در تغییرات اجتماعی ایفا کند. خانم رحیمی نیز به تأکید بر تدوین مطالبات مشخص در این شرایط اشاره کرده و بر اهمیت ایجاد گفتمان عمومی در زمینه حقوق زنان تأکید کردند.
جنبشهای اجتماعی و نقش مقاومت مدنی
یکی از نکات برجسته این گفتگو، مقاومت مدنی زنان در ایران بود. خانم مهرانگیز کار بهویژه از جنبش مهسا بهعنوان نمونهای از این مقاومت یاد کردند و اشاره کردند که این جنبش توانسته است حکومت را مجبور به صرف انرژی و منابع بیشتر برای سرکوب این اعتراضات کند. در این جنبش، زنان با حضور فعال خود در مقابل قوانین ناعادلانه مانند حجاب اجباری ایستادهاند و نشان دادهاند که جامعه ایران بهویژه زنان، نیازمند تغییرات جدی در قوانین و سیاستها هستند.
نتیجهگیری
در نهایت، با توجه به تجربههای متفاوت و چالشهای موجود، شرکت در انتخابات به خودی خود نمیتواند تغییرات عمیقی در وضعیت زنان ایجاد کند. بلکه، این تغییرات نیازمند مقاومتهای مدنی، ایجاد گفتمانهای جدید و همراهی با کنشگران اجتماعی در سطح بینالمللی است.
این گفتگو در نهایت بر این نکته تأکید دارد که جامعه مدنی ایران باید از فرصتهای موجود در عرصه انتخابات و سایر فضاهای عمومی استفاده کند تا مطالبات خود را مطرح کرده و برای تغییرات اجتماعی و حقوقی در آینده حرکت کند.
